Ben Dili

Ben Dili

Sevgili Yüksek Teknoloji Koleji Öğrencileri,

Yüksek Teknoloji Koleji olarak bu yazımızda sizlerle “ben dilini” ele alacağız. Konuşmak ve iletişim kurmak yaşamın ilk yıllarından beri yaptığımız ve oldukça basit gördüğümüz eylemlerdir. Ancak bu iki kavram göründüğü kadar basit değildir.

İletişimde zamanlama, beden dili, etkin dinleme, empati ve ben dili gibi kavramlar oldukça önem taşımaktadır. Bu nedenle iletişim sürecinde istediğimiz tepkiyi alamayabiliriz. Nerede yanlış yaptığınızı düşünüp bulamıyorsanız bu değişkenlere bakmanız yol gösterecektir.

7’den 70’e, çocuktan yetişkine konuşurken çoğu kez “sen dili” ile iletişim kurarız. Çoğu zaman farkında dahi olmayız çünkü “sen dili” yaşamımızda kalıplaşmış ve otomatik tepkilere dönüşmüş olabilir. Bu dil bizlere suçluluk hissettirebilir ve savunmaya itebilir. “Sen dili” düşünceleri ifade ederken karşımızdaki kişiyi incitebilir. Bu nedenle iletişim süreci sağlıklı bir şekilde devam edemeyebilir.

“Sen dili” duyguları ifade etmez ayrıca suçlayıcıdır. Davranıştan ziyade kişiliğe yapılan atıflardır. Bu nedenle bireyleri savunmaya iter. Kişiye anlaşılamadığı hissini verir. Örnek vermek gerekirse;

Ders esnasında konuşan bir arkadaşımıza “Böyle ders mi dinlenir? Ne çok konuşuyorsun, geveze!” şeklinde bir tepki verildiğinde arkadaşımız “disiplinsiz ve geveze biri” olduğu suçlamasıyla karşı karşıya kalır. Böyle biri  olmadığını ifade edebilmek için “savunucu iletişime” geçer.

Örnekteki cümle hepimizin gördüğü gibi duygudan yoksun, davranıştan çok bireyin kişiliğine yönelik ve suçlayıcı bir cümledir. Bu iletişim sürecini “iletişim” olmaktan çıkarır ve haklı-haksız, doğru-yanlış arasındaki bir savaşa dönüştürür. İletişimin asıl amacı duygu ve düşüncelerimizi yansıtmakken “kazanmak zorunda hissettiğimiz” bir tartışmaya dönüşür ve bu durum birçok kez kavgaya yol açar.

Başka bir açıdan bakarsak “sen dili” kişiler arasındaki çatışmayı alevlendirdiği ve konuyu asıl konuşulmak istenen durumdan uzaklaştırdığı için bizler için zaman kaybına da yol açar. Bu nedenle “sen dilinin” zaman, insan ilişkileri ve kendi benliğimiz üzerinde pek çok yan etkisi vardır.

Bu zamana kadar “sen dili” ile gelmek bizlere kendimizi suçlu hissettirmesin. Belki başka bir iletişim kodu bilmiyorduk, değil mi? Bugün sizlerle günlük hayatta kullanabileceğimiz, duygularımızı ve düşüncelerimizi tam anlamıyla yansıtmamıza yardımcı olacak ve bunu yaparken karşı tarafı savunmaya itmeyecek-incitmeyecek bir dil öğreneceğiz; “Ben dili”.

“Ben dili” karşılaştığımız durum veya davranış karşısında deneyimlediğimiz öfke veya kızgınlık gibi kişisel tepkileri değil, kendi duygu ve düşüncelerimizi sakince ve samimi bir dille aktardığımız iletişim biçimidir.

“Ben dili” ile konuşurken yaşanılan olayı kişilerden bağımsız olarak ele alır, kendi hislerimizi de karşı tarafla paylaşarak rahatsızlığımızı veya üzüntümüzü dile getiririz. Bu durum karşımızdaki insanın bizimle empati kurmasını kolaylaştırır, bizi daha rahat anlamasına olanak tanır. Bireyleri yakınlaştırır ve yanlış anlaşılmaların önüne geçer. Biraz önceki örneği “ben dili” ile ele alalım;

Ders esnasında konuşan arkadaşımıza ben dile ile tepki verirken önce ne hissettiğimizi düşünelim. Dikkatimiz dağılıyor dolayısıyla ders dinleyemiyoruz, tekrar odaklanmak da zamanımızı alıyor. O halde cümleyi düzenleyelim; “Ders esnasında konuştuğun zaman dikkatim dağılıyor ve motivasyonum düşüyor, tekrar odaklanmakta da zorlanıyorum. Bu durumdan rahatsız oluyorum.”

Şimdi ne söylediğimizi değerlendirelim; ne yaşadığımızı ve ne hissettiğimizi karşı tarafa açıkça ifade ettik. Burada önceki örnekteki gibi onu suçlayacak herhangi bir ibare yok. Aynı zamanda davranışı kişiliği ile de ilişkilendirmedik, bir önceki örnekte konuştuğu için ona geveze demiştik. Artık arkadaşımız nasıl hissettiğimizi ve ne yaşadığımızı biliyor, bizimle daha kolay empati kurabilir.

O halde şu adımları izleyerek “ben dili” ile cümlelerimizi yapılandırabiliriz;

1. Nasıl hissettiğinizi veya düşündüğünüzü anlayın, (üzgün, değersiz, öfkeli)
2. Hissin tam olarak neyden kaynaklandığını tespit edin, (Tam olarak ne oldu da böyle hissettim?)
3. Bu hissin/düşüncenin sizler için nasıl bir etki yarattığını, sonuçlarını düşünün, (rahatsız olmak, kırılmak)
4. Kimseyi suçlamadan, sakin ve samimi bir biçimde kendinizi ifade edin.

Örneğin sözünüzün kesilmesinden rahatsız oluyorsanız; “Sözümü kesip durma!” yerine “Cümlemi bitiremediğimde beni dinlemediğini düşünüyorum ve bu bana kendimi değersiz hissettiriyor” diyebiliriz.

• Cümleyi bitirememek (Hissin kaynağı)
• Dinlenilmediğini düşünmek (Nasıl hissettiğimiz ve ne düşündüğümüz)
• Değersizlik hissi (Duygu ve düşüncemizin sonucu)

Sevgili Yüksek Teknoloji Koleji öğrencileri, bu yazımızda sizlerle “ben dilini” ele aldık. Sağlıklı iletişim kurabilmek ve sürdürebilmek için “ben dili” kritik bir önem taşımaktadır. Dileriz ki bu yazımız sizlere katkı sağlar ve iletişim süreçlerinizi yapılandırırken burada öğrendiğiniz bilgileri uygulayabilirsiniz. Bu konu ile ilgili daha fazla bilgi sahibi olabilmek için rehberlik servisiyle iletişime geçin.

Yüksek Teknoloji Koleji Rehberlik Servisi