Hedef Belirleme

Sevgili Yüksek Teknoloji Koleji Öğrencileri;

Yeni yıl kavramı birçoğumuz için yeni umutlar, yeni hedefler demek. Umutlarımızın gerçek olması için harekete geçmek, hedeflerimizin gerçekleşmesi için ise doğru hedef belirlemek önemlidir. Yüksek Teknoloji Koleji olarak bu hafta sizlerle hedef belirlemeyi ele alacağız.

Hedef belirleme, biz hem süreç hem de sonuç açısından bilgi vermektedir. Kariyer yolumuz bir harita ise, hedefler ulaşacağımız varış noktasıdır. Bir matematik problemi olarak bakarsak A noktasından B noktasına olan yolculuğumuz kariyer yolu, A noktası başlangıcımız ve B noktası hedefimizdir. Ancak A noktasından B noktasına ışınlanamayız dolayısıyla buradaki süreci yok saymamak gerekir.

Hedef belirlerken öncelikle kendimizi tanımalıyız; neyi severiz, neye ilgimiz var, hangi konuda yetenekliyiz, kişilik özelliklerimiz nelerdir? Örneğin kişilik özelliği bağlamında “dışadönük” bir yapıya sahipseniz, masa başı işler sizlere uygun olmayabilir, daha çok insanla iletişim kurmak ve daha çok yer görmek isteyebilirsiniz. Yetenek doğuştan getirilen özelliklerin eğitim ve çevre etkisi ile geliştirilmiş kısmını iade eder. Yetenek kavramında genel akademik başarıyı ele alacak olursak, fen bilimlerinde daha az başarılı olan birinin hemşirelik bölümünü kazanma hedefi onu zorlayacaktır. İlgilerimiz ise işe/derse/hobiye olan eğilimimizi gösterir. İlgi ve yetenek çoğu zaman birbiri ile ilişkilidir. Çünkü insanlar olarak bir şeyi yapamadığımızı düşündüğümüzde ondan uzaklaşabilir ve ilgimizi kaybedebiliriz. Hedeflerimizi belirlerken ilgi, yetenek ve kişilik özelliklerimizin farkında olmamız daha gerçekçi hedefler seçmemize yardımcı olur.

Neden hedef belirlemeliyiz?

Hedef belirleme yaşamımızın bir parçasıdır. Hedefler için ise eyleme geçmek gerekir. Örneğin bir cumartesi günü evde tek başınıza oturuyorsanız ve susadığınız için su içmeyi hedefliyorsanız önce oturduğunuz yerden kalkmanız ardından mutfağa gidip dolaptan bardağı alıp sürahiden suyu doldurmanız gerekiyor. Dolayısıyla eğer bir hedefimiz varsa önce kalkıp yola çıkmamız gerekiyor.

Aynı zamanda hedef belirlemek bizim için bir çok şeyi anlamlı kılabilir. Önceki yazılarımızda motivasyonu ele alırken bireyin neyi neden yaptığını bilmesi gerektiğini söylemiştik. Eğer bir hedefiniz varsa neden ders çalıştığınızı veya neden okula devam ettiğinizi bilirsiniz. Aksi takdirde “Bu bilgiler günlük hayatta ne işe yarayacak?” soruları içerisinde kendinizi sorgularken bulabilirsiniz. Çünkü öğrendiğiniz bilgiler günlük hayatta sizlerin meslek sahibi olmasını sağlayacak. Önce bunu fark etmemiz ve öğrenme süreçlerimizi buna göre şekillendirmemiz gerekir.

Hedef belirlerken neye dikkat etmeliyiz?

İlk etapta hedefimizin gerçekçi ve ulaşılabilir olduğundan emin olmalıyız. Açıklayacak olursak yeni doğmuş bir bebekten bisiklet sürmesini bekleyemeyiz değil mi? Dolayısıyla fizik dersindeki başarınızı yetersiz buluyorsanız ve bir önceki sınav notunuz 12 ise bir sonraki sınav için 100 puan hedeflemek gerçekçi olmayacaktır. Aynı zamanda sizin için ulaşılabilir bir hedef olmadığından sınava hazırlanırken “Ben zaten o puanı alamam” diyip motivasyonunuzu düşürebilir ve sizi çalışmaktan uzaklaştırabilir. Bunun yerine bir sonraki sınav için kendinize 50 veya 60 puanı hedef olarak koyarsanız hedefiniz daha ulaşılabilir olacaktır. 60 puanı aldıktan sonra 80 puanı, 80 puandan sonra ise100 puanı hedefleyebilirsiniz. Ancak bunun bir süreç olduğunu ve basamak basamak ilerlemek gerektiğini unutmamalıyız.

Hedef belirlemede iki aşama vardır; karar verme ve eylem. Karar verme aşamasında öncelikle kendimize şu soruları sormalıyız:

• Ben gerçekten ne istiyorum?
• Bunu neden istiyorum?
• Bu hedefin bedeli nedir?
• Ben bu bedeli ödemeye hazır mıyım? Ne zaman başlayabilirim?

Bu sorulara verdiğimiz cevaplara göre planımızı yapıp eyleme geçebiliriz. Hedefleri kısa vadeden uzun vadeye kadar bir sistemle oluşturmalıyız. Örneğin tablonun ilk kısmında Edebiyat dersi için önceki sınavından 40 puan alan ve başarılı olmak isteyen bir öğrenciyi ikinci kısmında üniversiteye hazırlanan bir öğrenciyi düşünecek olursak;

·         Günlük 30 dakika tekrar yapmak ·         Önümüzdeki sınavdan 70 puan almak ·         Yılsonunda Edebiyat ortalamasını 85 ve üstüne çıkarmak ·         Lise boyunca Edebiyat başarısını sürdürmek

·         Günde 5 saat ders çalışmak ·         Önümüzdeki sınavlarda yüksek puan almak, yılsonunda takdir almak ·         Okul başarısını sürdürmek ve YKS sonucunda istediğimiz bölüme girmek ·         Hayallerimizdeki mesleği yapmak

Hedeflerimizi aylık, dönemlik, yıllık ve nihai hedefler şeklinde yukarıdaki örnekler gibi sınıflandırabilirsiniz. Hedeflerinizi ve gelişiminizi kayıt altına almanız nihai (son) hedefinize ulaşmanıza yardımcı olacaktır. Bu bağlamda hedefinizi zaman aralıklı parçalara bölün ve hedeflerinize ne ölçüde ulaştığınızı mutlaka kaydedin.

Hedefleriniz diğer insanlardan bağımsız olmalıdır. Örneğin sırf siz öğretmen olmak istiyorken sırf ailenizin ve çevrenizin isteği üzerine doktor olursanız gelecekte sevmediği işi yapan biri haline gelebilirsiniz. Bir işi sevmediğinizde ise bu yaşam kalitenizi olumsuz etkileyecek ve isteksizliğiniz işinize yansıyarak veriminizi düşürecektir. Sırf diğerleri istiyor diye birinci olmamalıyız, ne istediğimizi kendimiz düşünüp karar vermeliyiz. Unutmayın herkes kendi hayatını yaşar, sizin diş hekimi olmanızı isteyen aileniz gelecekte bu işi sizinle birlikte yapmayacak. Kendinizin de sevdiğiniz ve gelecekte istediğiniz standartları size verebilecek hedeflere odaklanın.

Hedeflerinizi somuta indirgeyin; Evet, kimya dersinde başarılı olmak istiyorsunuz. Ancak bir konudan başlamanız gerekiyor. Hedeflerinizi oluştururken “Bugün kimya dersi için 40 dakika tekrar yapacağım” demek tam bir hedefi göstermez ancak hedefinizi şu şekilde yeniden düzenleyebilirsiniz; “Bugün kimya dersinde atomun yapısı konusu için 40 dakika tekrar yapacağım.” Bu gözünüze zor gelen tabloyu kolaya indirger. Matematik tek başına gözünüze büyük görünse de üç gün boyunca “kümeler” konusuna çalışmak o kadar da zor değildir.

Sevgili Yüksek Teknoloji Koleji öğrencileri, hedeflerinizi belirlediğinizde karşınıza birçok engel çıkacaktır. Ancak şunu unutmayın ki insanın önündeki tek engeli kendisidir. Bu nedenle çaba harcarken kendinize destekleyici ve anlayışlı davranmayı ihmal etmeyin.

Hepinize sağlıklı, mutlu ve hedefleriniz için yılmadan çalışacağınız başarı dolu bir yıl dileriz.

Yüksek Teknoloji Koleji Rehberlik Servisi